CNC kesici takımlarda kullanılan insert uçların radüs değeri, işleme kalitesini, takım ömrünü ve talaş kaldırma performansını doğrudan etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Doğru radüs seçimi yapılmadığında titreşim, kötü yüzey kalitesi, takım kırılması veya yüksek kesme kuvvetleri gibi problemler ortaya çıkabilir.

Peki radüs seçimi hangi kriterlere göre yapılır?

---

1. İşlenecek Malzemenin Türü

Radüs seçiminde ilk kriter işlenecek malzemedir.

Küçük Radüs (R0.2 / R0.4)

• Paslanmaz çelik
• İnce cidarlı parçalar
• Düşük rijitlikte bağlamalar

Avantajları:

• Daha düşük kesme kuvveti oluşturur
• Titreşimi azaltır
• Hassas işlemlerde avantaj sağlar

Büyük Radüs (R0.8 / R1.2 ve üzeri)

• Çelik
• Döküm
• Ağır talaş kaldırma işlemleri

Avantajları:

• Daha dayanıklıdır
• Daha yüksek ilerleme verir
• Takım ömrünü uzatır

---

2. İşleme Tipi

Finisaj İşleme

Finisaj operasyonlarında genellikle küçük radüs tercih edilir.

Örnek:

• R0.2
• R0.4

Sebebi:

• Daha hassas ölçü
• Daha ince talaş
• Dar alanlara giriş kolaylığı

Kaba İşleme

Kaba talaş kaldırmada büyük radüs tercih edilir.

Örnek:

• R0.8
• R1.2

Sebebi:

• Daha güçlü kesici kenar
• Yüksek talaş kapasitesi
• Daha agresif kesim

---

3. İlerleme Miktarı (Feed Rate)

Genel kural:

İlerleme arttıkça radüs de büyümelidir.

Çünkü düşük radüslü bir uçla yüksek ilerleme yapmak:

• yüzey kalitesini bozar,
• ucu kırabilir,
• titreşimi artırabilir.

Örnek:

• 0.10 mm/rev ilerleme → R0.4 uygun olabilir
• 0.35 mm/rev ilerleme → R0.8 veya R1.2 daha uygundur

---

4. Parça Rijitliği

İnce ve uzun parçalar yüksek kesme kuvvetinden etkilenir.

Bu tarz işlerde:
✅ Küçük radüs kullanılır
❌ Büyük radüs titreşim yapabilir

Özellikle:

• uzun miller,
• ince borular,
• zayıf bağlanmış parçalar

küçük radüs ister.

---

5. Yüzey Kalitesi İhtiyacı

Büyük radüs genellikle daha iyi yüzey kalitesi sağlar.

Çünkü:

• kesici izleri azalır,
• daha düzgün yüzey oluşur.

Ancak makine rijit değilse büyük radüs tam tersine titreşim yaparak yüzeyi bozabilir.

Bu yüzden:

Yüzey kalitesi sadece radüsle değil, makine stabilitesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

---

Genel Radüs Kullanım Tablosu

Radüs	Kullanım Alanı
R0.2	Hassas finisaj
R0.4	Genel finisaj
R0.8	Standart tornalama
R1.2	Ağır kaba işleme
R1.6+	Çok yüksek talaş kaldırma

---

Sonuç

Doğru radüs seçimi:

• takım ömrünü artırır,
• titreşimi azaltır,
• yüzey kalitesini iyileştirir,
• daha stabil işleme sağlar.

Genel olarak:

• Hassas ve düşük kuvvet gereken işlemlerde küçük radüs,
• Güçlü ve yüksek talaş kaldırılan işlemlerde büyük radüs tercih edilir.

En doğru seçim ise:

işlenecek malzeme + operasyon tipi + makine rijitliği + ilerleme değerlerinin birlikte değerlendirilmesiyle yapılır.